ملا خليل بن غازي القزويني
384
صافى در شرح كافى (فارسى)
بيّناتِ محكماتِ ناهيه از پيروى ظن و از اختلاف از روى ظن نيست ؛ زيرا كه آن ، منافات دارد با ايمان . پنجم اين كه : مستفتى ، محتاج است در معرفتِ رجحانِ بعض اهل اختلاف در فتوا بر بعضى ، سوى قاعدهء كلّيّه كه از آن ، معلوم شود كه راجح ، كدام است و مرجوح ، كدام است ؛ و اين حديث ، براى بيان آن قاعدهء كلّيّه است . يعنى : شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام مىگفت كه : شناسيد پايهء مردمان را در فتوا و قضا ، بنا بر كمى و بسيارىِ روايتشان حديث را از ما ؛ به اين معنى كه هر كه در جواب سؤالها در مسألهاى كه بىمكابره اختلاف در آن و در دليل آن مىرود و در محكمات قرآن نيست ، اكتفا به نقل حديث ما بيشتر مىكند و تصرّف در معنى يا در لفظ ، كمتر مىكند ، بهتر است . [ حديث ] چهاردهم اصل : [ الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَكَرِيَّا الْغَلَابِيِّ ، عَنِ ابْنِ عَائِشَةَ الْبَصْرِيِّ رَفَعَهُ : ] أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام قَالَ فِي بَعْضِ خُطَبِهِ : « أَيُّهَا النَّاسُ ، اعْلَمُوا أَنَّهُ لَيْسَ بِعَاقِلٍ مَنِ انْزَعَجَ مِنْ قَوْلِ الزُّورِ فِيهِ ، وَلَا بِحَكِيمٍ مَنْ رَضِيَ بِثَنَاءِ الْجَاهِلِ عَلَيْهِ » . شرح : به درستى كه امير المؤمنين عليه السلام گفت در بعض سخنهاى خود كه در نصيحت مردمان گفته كه : اى مردمان ! بدانيد كه خردمند نيست كسى كه از جا در آمد از سخن دروغ در مذمّت او ؛ زيرا كه زُور « 1 » در اللَّه تعالى و رسلش گفته شده . پس از جا در آمدن به آن ، نوعى از تكبّر است . و نيست كاملِ در خردمندى ، كسى كه راضى شد به ستايشِ راستِ ناخردمند بر او ؛ چه آن مظنهء ميل سوى ناخردمند است . پس احتراز از آن ، بهتر است . اصل : « النَّاسُ أَبْنَاءُ مَا يُحْسِنُونَ ، وَقَدْرُ كُلُّ امْرِئٍ مَا يُحْسِنُ ، فَتَكَلَّمُوا فِي الْعِلْمِ ؛
--> ( 1 ) . زُور : كذب ، دروغ ، باطل ، شرك .